Toelichting op de stamboom Van der Molen.

Op het eerste gezicht lijken een aantal dingen in de genealogisch gegevens rond deze familie problematisch, niet logisch en werpen ze op zijn minst vragen op. Zoals, hoe kon Sijtse Egberts van der Molen in 1760 trouwen met een welgestelde domineesdochter? Waar kwam zijn vader Egbert Sijtses vandaan? Hoe kwamen ze aan de achternaam Van der Molen of Van der Meulen? Als we naar de details kijken worden een aantal van deze vragen beantwoord.

Sijtse Egberts van der Molen, een molenaarszoon en een welgestelde domineesdochter.

In de 18e eeuw, was het gebruikelijk om een partner te zoeken binnen dezelfde sociale klasse. Op het eerste gezicht is hier bij het huwelijk tussen de dominees dochter Jeltje van der Leij en de molenaarszoon Sijtse Egberts, geen sprake van. Laten we naar de details kijken. Sijtse Egberts is gedoopt op 31 oktober 1734 in Steenwijkerwold. Hij trouwde op 4 mei 1760 in Wolvega met Jeltje van der Leij.
Jeltje is gedoopt op 29 juni 1727 in Goënga. De vader van Jeltje was dominee in Goënga tot zijn overlijden in november 1727. De moeder van Jeltje was Froukje Wigeri van Wolvega en daarmee was de grootmoeder van Jeltje niemand minder dan Neeltje Boelens uit Beetsterzwaag. Toen de vader van Jeltje overleed in 1727 was Jeltje de jongste van de 7 kinderen en nog geen jaar oud. De oudste was 11 jaar.

Sijtse Egberts is een gewone jongen en Jeltje van der Leij een dochter van een dominee die in de familie Wigeri welgestelde schoonouders had. Hoe kwamen die twee tot een huwelijk? Misschien was het wel niet helemaal toevallig dat die twee elkaar ontmoeten. Er is een link tussen beiden en er zijn omstandigheden die dit meer begrijpelijk maken. Die link is Beetsterzwaag in Opsterland. De vader van Sijtse Egberts, Egbert Sijtses, is geboren in Beetsterzwaag en gedoopt op 09 juli 1699.

Hij was een zoon van Sijtse Sickes de molenaar van de Oostermolen die getrouwd was met Antje Sijtses en in Beetsterzwaag 5 kinderen liet dopen:
Jochem gedoopt 5 dec. 1697,
Egbert gedoopt 9 juli 1699,
Romkje gedoopt 6 mei 1702.
Fen gedoopt 26 juni 1704,
Sicke gedoopt 26 sept. 1706.

Terug naar het onderwerp, de sociale klasse. De vraag is of het klasse verschil tussen een molaar en een dominee een belemmering zou zijn voor dit huwelijk. In dit geval zijn er ook omstandigheden aan te wijzen die van invloed kunnen zijn geweest. Tijdens het huwelijk was Jeltje de 30 al gepasseerd. De beide families hadden de wortels in Opsterland meer precies in Beetsterzwaag en Lippenhuizen en moeten elkaar goed gekend hebben. De grootmoeder van Jeltje van der Leij stamde af van een eigenerfde familie van grietmannen en secretarissen van Opsterland. De grootvader van Egbert, de molenaar van Lippenhuizen kwam ook uit een grietmansgeslacht, zowel zijn grootvader Jochem Gerbens als zijn overgrootvader Gerbren Meinthes waren grietmannen van Aengwirden. Over deze familie gaat het boek "Grietmannen van de Zevenwouden".

Hoe weten we dat Egbert uit Beetsterzwaag kwam? De laatste zoon van Sijtse Sickes, Sicke, was de sleutel naar de familie in Beetsterzwaag. Hij liet namelijk in 1728 een kind dopen in Steenwijkerwold.

“Den 11 Januaris is gedoopt die zoon van Sicke Mulder en Antien Zijtses en is genaamd Zijtsse die vader tot getuige daarvan”.

Wat opvalt is dat Sicke hier genoemd wordt met Antje Sijtses. Hij kan toevallig een meisje met dezelfde naam als zijn moeder zijn getrouwd. Het kan ook zijn dat het op een vergissing berust en dat zijn moeder bij de doop aanwezig was. Dit speelde zich af, een jaar voordat Egbert trouwde met Maria Haver. Deze afkomst uit een al ouder molenaars geslacht verklaart meteen ook waarom alle 8 terug gevonden kinderen van Egbert Sijtses en Maria Harmens zich Van der Molen (6x) en Van der Meulen (2x) hebben genoemd. De oudtse, Neijtske (1730) hebben we niet teruggevonden. Antje (1741) is waarschijnlijk vroeg overleden waarna er weer een Antje werd vernoemd in 1741.

De link tussen Beetsterzwaag en Steenwijkerwold begint mogelijk al eerder met de vorige molenaar van de molen in Steenwijkerwold, Pier Annes. Gelet op de naam zou het mij niet verbazen als Pier Annes uit het zuiden van Friesland kwam waar o.a een Pier Annes eigenaar en molenaar was van de Rotstermolen vanaf 1602 [SCO009-74]. Maar dat terzijde. Deze Pier Annes was weduwnaar en trouwde in 1705 met Petertje Hinckes, weduwe van Brucht Jelckes die in leven molenaar van Oldetrijne was. Een zoon van Petertje en Brucht was Jelke Bruchts, die molenaar was in Oldemarkt. Deze Jelke laat in 1727 in Steenwijkerwold een zoon Harmen dopen.

Nog een ander belangrijk punt is dat de vader van Brucht Jelkes de molenaar van Oldetrijne, die niet toevallig Jelcke Bruchts heet, tenminste in jan 1669 in Lippenhuizen woonde [OPS117-129]. Juist, daar waar ook de grootvader van Egbert Sijtses woonde, de molenaar Sicke Sijtses. Daarmee lijkt de cirkel rond en kunnen we een aardige samenvatting maken.

Vanaf zeker ca. 1700 is Pier Annes molenaar in Steenwijkerwold. Uit zijn eerste huwelijk zijn geen kinderen geregistreerd in het doopboek van Steenwijkerwold. Als zijn 1e vrouw overlijdt hertrouwd hij met Pietertje Hinkes, de moeder van Jelcke Bruchts. Jelke, die molenaar is in Oldemarkt neemt waarschijnlijk omstreeks 1727 het bedrijf waar, waarna Egbert Sijtses tussen 1727 en 1730 het bedrijf overneemt, geholpen door zijn broer Sicke, waarna Jelke weer naar Oldemarkt vertrekt waar hij later weer als molenaar werkzaam is.