In de bijlagen van het boek is een verklarende woordenlijst opgenomen van woorden die niet meer in gebruik zijn en die tijdens het onderzoek naar voren zijn gekomen. De lijst is hieronder weergegeven.
| Term | Verklaring |
|---|---|
| Accuseren | Beschuldigen |
| Allerheiligen | De eerste november, de dag waarop de martelaren van de kerk worden herdacht |
| Assessor | Mederechter |
| Auctie | Veiling |
| Baars en zoenlieden | Bemiddelaars in een conflict |
| Bbc | Begeren Boden en Consent; geeft aan te willen kopen |
| Bestevader -moeder | Grootvader of grootmoeder |
| Biersteker | Persoon die het biervat aanbreekt, de schakel tussen brouwer en herbergier |
| Boedel | Bezittingen |
| Boedelscheiding | Scheiding van bezit |
| Boelgoed | Verkoop van bezittingen |
| Boelgoed penningen | Opbrengsten van het boelgoed |
| Caroligulden | Munt met een waarde van 20 stuivers |
| Causa | Oorzaak |
| Clijn of Clijnland | Turf of veenland |
| Collecteur | Functionaris die belastingen inde, ook wel imposteur |
| Commandeur | Het hoofd van de kloostergemeenschap |
| Competeren | Toekomen, wat hem competeert/toekomt |
| Concordantie | Overeenkomst |
| Condemneren | Veroordelen, afkeuren |
| Consent | Toestemming |
| Conventuelen | Zij die leven in het convent, kloosterlingen |
| Cum annexis of c.a. | Met alles wat erbij hoort |
| Cum suis | Met de zijnen |
| C.u. of Cum uxoris | Met echtgenoot of echtgenote |
| Curator ad. divisionum | Curator om scheiding en deling tussen partijen te bewerkstelligen |
| Daalder | Anderhalve gulden |
| Dagmad | Dat wat je in 1 dag kon maaien met de zeis |
| Denunciatie | Aangifte |
| Dorpsrechter | Het grietenijbestuur bestond uit een grietman, secretaris, mederechters en dorpsrechters. |
| DTB | Doop, Trouw en begraafregisters van de (Ned. Herv.) kerk. |
| Dukaton | Zilveren munt met een waarde van 63 stuivers |
| Eigenerfde | Boer die eigenaar was van het land dat hij bewerkte of verhuurde, in tegenstelling tot een meier of pachter |
| Erfkoop | Dat het eigendom voorgoed overgaat naar de nieuwe eigenaar |
| Executeur | Bevoegde om gedwongen, goederen om te zetten in geld |
| Fenne | Grasland |
| Floreenkohier | Register van grondeigenaren ter bepaling van de grondbelasting |
| Gerequireerde | Hij die is opgeroepen ter zitting, ook requirant |
| Gortmaker | De molenaar die gort maakte door gerst te ‘slijpen’. Dit vroeg speciaal vakmanschap |
| Goudgulden | Munt met een waarde van 28 stuivers |
| Grietenijgerecht | De grietenij is de voorloper van de huidige gemeente. Binnen de grietenij functioneerde een rechtssysteem voor kleine civiele en economische zaken, bestuurd door de grietman en zijn mederechters ondersteund door de secretaris en met behulp van een procureur postulant die de zaken ‘voor het gerecht bracht’. |
| Grietman | Het hoofd van de grietenij, eindverantwoordelijk voor lokale rechtspraak, belastingen, rechtshandhaving, wegen en vaarten etc. |
| Grift | Gracht |
| Haakbus | Een schiettuig, primitief geweer, dat in de late middeleeuwen werd gebruikt. |
| Interveniëren | Optreden, ingrijpen om iets te verbeteren |
| Impetrant | Eiser |
| Imposteur | Iemand die belastingen inde, ook wel collecteur |
| Intendit | Strafvordering of eis. |
| In 2e of 3e bedde | Voor de tweede of derde keer getrouwd |
| In Qualiteit | Niet persoonlijk maar in zijn of haar rol b.v. als curator of voogd |
| Kerkvoogd | Rentmeester of beheerder van kerkelijke goederen |
| Landdag | In 1498 ingestelde vergadering van het bestuur van Friesland, voorloper van de Staten van Friesland, waarin afgevaardigden of volmachten van Oostergo, Westergo, Zevenwouden en de Steden vergaderden. |
| Last en procuratie | Last en procuratie hebbende, werken in eigen naam voor rekening van de opdrachtgever |
| Mad | Oppervlaktemaat, zie ook dagmad |
| Maden | Laaggelegen grasland, vaak hooiland |
| Mandelig | In gezamenlijk eigendom |
| Marschen of Mersken | Groenland vaak als hooiland gebruikt |
| Mederechter | Zie grietenijbestuur |
| Morgengeld, grondgeld | Belasting op turfwinning |
| Naar rato gecaveerd | Zorgen dat naar ieders aandeel het beslotene beslag krijgt |
| Neringe | Middel van bestaan |
| Niaarrecht | Recht van eerste koop als bloedverwant of als naastligger, daarbij ging een bloedverwant boven een naastligger. |
| Nómina citando | Die op de nominatie staan |
| Obligatie | Lening |
| Onder de clockslag | Binnen het bereik van de klokken van het dorp |
| Ontvanger | Ook wel fiscaal, binnen de grietenij verantwoordelijk voor de financiën |
| Pachter van gemaal, bier, bestiaal of 5 speciën | Pachter van de diverse grietenijbelastingen, hij was verantwoordelijk voor inning en afdracht en werkte op provisie |
| Pannenhuis | Huis gedekt met dakpannen te onderscheiden van een met riet gedekt huis |
| Parenteel | Een parenteel is een genealogische opstelling van een stamvader of een stammoeder met hun afstammelingen. |
| Philipsgulden | Munt met een waarde van 25 stuivers |
| Pondemaat | Land ter grootte van 1/3e hectare |
| Prior | Kloosteroverste |
| Procureur postulant | Werkzaam binnen het grietenijbestuur, hij die voor de partijen de rechtszaken begeleide, of namens partijen opereerde. |
| Relaxeren | Opleveren, niet langer huren of gebruiken |
| Rentmeesterrekening | Afrekening van de grietman met de rentmeester of stadhouder |
| Reversaal | Brief of oorkonde waarin rechten van koop of huur zijn vastgelegd |
| Roede | Oude lengte en oppervlaktemaat |
| Sate land | Het geheel van land en gebouwen van een boerderij |
| Sampt | betekent ‘en’ |
| Staart hoogveen | Hoogveen welke op het einde van een perceel lag, waarschijnlijk iets lastiger economisch te ontginnen |
| Staat van Liquidatie | Liquidatie is omzetten van goederen in geld, een staat is een overzicht |
| Stemkohier | Registratie van stemgerechtigde boerderijen |
| Susterling | Neef of nicht. De kinderen van twee zusters of van een broer en een zuster waren elkaars susterlingen. |
| Veenroede | Een lengtemaat gebruikt in het veen, ca 4,70 m |
| Verroepen veen | Geen verklaring gevonden, mogelijk van het Friese ferroppe ofwel verscheurd of niet in goede staat? |
| Verschoten penningen | Geld dat al had moeten worden betaald, bv. voor rente of een lening |
| Turf | Brandstof dat werd gestoken uit veen, geschikt voor de kachel |
| Vicarie | Een stichting naar kerkelijk en wereldlijk recht |
| Visitatie, gevisiteerd | Inspectie, geïnspecteerd |
| Vrije menning en drift | Met vrije toegang tot een perceel of een object |
| Zevenwouden | Naast Oostergo, Westergo en de steden een kwartier van Friesland bestaande uit het zuidelijk en zuidoostelijk deel, op de zandgronden. |