🌿Het 16e eeuwse zegel van de grietman van Aengwirden Gerbren Meinthes
Het zegel
Om te beginnen moeten we vaststellen dat de beschikbare afdruk van het zegel helaas niet erg duidelijk is. Daardoor is ook het randschrift niet leesbaar aanwezig. Verder staan er hoogstwaarschijnlijk twee gekruiste zwaarden afgebeeld. Hopelijk vinden we nog een duidelijker afdruk.
Het zegel staat in de gerechterlijke archieven op een document over een grondtransactie van een zekere 'Lamert' uit 1565 dat is ondertekend door Melchior de Grote, Sijttzie Meijnthes secretaris, Gerbren Meijnthes als grietman van Aengwirden die het document ook zegelde. Sijtse is een broer van Gerbren
Het zegel en de handtekening van de grietman van Aengwirden Gerbren Meinthes
|
Hoe moeten we het 16e eeuwse grietmanszegel interpreteren?
Zegel en betekenis
Het zegel was een bewijs van echtheid van de hand van de grietman. De zwaarden waren een teken dat de grietman boven zowel militaire als juridische macht stond, dat hij de bevoegdheid had om recht te spreken en ze waren het symbool van het verdedigen van het rechtsgebied. Gekruiste zwaarden komen vaker voor in de heraldiek waar ze het gezag van de ambtsdrager benadrukken.
Tjalleberd
Misschien is het niet toevallig dat het dorp Tjalleberd, Justitia als credo heeft en dat de grietenij Schoterland één schuingeplaatst zwaard had.
Het wapen van Tjalleberd is:
In groen een eg van goud, met 16 punten van zilver, de eg geplaatst als een ruit. Wapenspreuk: op een groen lint in witte kapitalen: "Justitia" (Recht of Gerechtigheid).
De oudste vermelding gaat terug tot een 17e eeuwse avondmaalsbeker van de kerk van Tjalleberd waarop dit wapen met de spreuk is aangebracht. De latijnse tekst zou al uit een eerder periode kunnen stammen, wellicht uit de tijd van de grietman Gerbren Meinthes. Die zoals we weten zegelde met twee gekruiste zwaarden, een symbool voor rechtspraak en gezag. De eg zou duiden op het rechthuis dat in die tijd in Tjalleberd stond, dit vanwege de egaliserende functie van de eg.
Familiewapen
Het is niet bekend, en ook niet erg waarschijnlijk, dat de familie een familiewapen voerde omdat daar in de streek geen enkele bewijs voor is gevonden op grafstenen, rouwborden of wapenschilden. Het moet ook gezegd dat familiewapens ook meer in de 17e eeuw een vlucht namen.
Maar misschien is dat ook wel tekenend voor deze familie die ondanks hun machtspositie eenvoudig bleven.
Het zegel met de zwaarden was waarschijnlijk enkel een ambtszegel. Voor diegene die er in geïnteresseerd is volgt hier een link naar de uitgebreide biografie van Gerbren Meinthes.